شوک به خانواده! شکاف لب، کام یا لب و کام!
به شما تبریک میگویم. شما به زودی صاحب یک فرزند میشوید!
کلامی که پزشک برای اولین بار به دنبال استفاده از سونوگرافی و سایر تکنولوژی های پزشکی، به زن و شوهر میگوید و آنها را بسیار سورپرایز میکند. زن و شوهر با شنیدن این خبر، خود را برای به دنیا آمدن بچه ای که دوران جنینی خود را داخل رحم مادر میگذراند، آماده میکنند.
پدر و مادر برای بچه ای که هنوز به دنیا نیامده، اتاق انتخاب میکنند، وسایل آن را میچینند و اتاق نوزادی که هنوز به دنیا نیامده را دیزاین میکنند. آنها برای بچه ی خود اسم انتخاب میکنند و برای به دنیا آمدن نوزاد، با هیجان و ذوقی وصف ناپذیر لحظه شماری میکنند. آنها انتظار دارند که بچه ی آنها با 10 انگشت دست، 10 انگشت پا و صورتی عاری از مشکل به دنیا بیاید. در بیشتر موارد آنها خود را برای به دنیا آمدن بچه ای که دارای شکاف لب، شکاف کام یا سایر مشکلات سر و صورت است آماده نکرده اند.
متاسفانه همه ی بچه ها بدون مشکل به دنیا نمیآیند. وقتی نوزادی با مشکلات سر و صورت به دنیا میآید، یک شوک واقعی به خانواده وارد میشود؛ چون مشکل در سر و صورت او است و توجه بسیاری را به خود جلب میکند. به دنبال این اتفاق هیجان و ذوق پدر و مادر تبدیل به استرس، اضطراب و ناراحتی بسیاری میشود. اما خوشبختانه امروز تیم های درمان شکاف لب و کام در اکثر نقاط دنیا و همچنین در ایران وجود دارند و مشکلات نوزاد به دنیا آمده را تا حد امکان برطرف میکنند.
شکاف لب با یا بدون کام، یکی از رایج ترین نقایص در نوزادانی است که با یک نقص به دنیا میآیند. این deformity، چهارمین نقص رایج در نوزادانی است که با یک نقص خاص به دنیا میآیند؛ همچنین شکاف لب با یا بدون شکاف کام رایج ترین نقص صورتی ای است که در نوزادان با نقص مادرزادی صورت به دنیا میآیند. تقریبا نیمی از نوزادانی که با شکاف لب و کام به دنیا میآیند به همراه آن بد شکلی های دیگری را نیز دارند.
گفتار درمانی و شکاف لب، کام و یا لب و کام
اگرچه تکنولوژی های پزشکی امروزه به این اندازه پیشرفته نیستند که مانع بروز این نقایص شوند، مشکلات گفتاری و زبانی این نوزادان پس از مراجعه به تیم درمان شکاف و کام که در آن گفتاردرمانگر نقش درمان مشکلات گفتاری و زبانی نوزاد متولد شده با شکاف را دارد تا حدود زیادی بهبود پیدا میکند و در مواردی نیز شرایط گفتار و زبان وی کاملا اصلاح میشود.
گفتار درمانگری که در حیطه شکاف لب و کام کار میکند، باید با همه ی مدل های ارزیابی و درمان این نوزادان آشنا باشد و بتواند دورنمای مناسبی درباره ی مشکلات گفتار و زبان نوزاد، به خانواده بدهد.
دلایل بروز شکاف لب، کام یا لب و کام
شکاف لب، کام یا لب و کام یک اختلال مادرزادی است و این اختلال در هنگام حاملگی رخ میدهد. دلیل رخ دادن این اختلال مشخص نیست. اما یک سری ریسک فاکتور ها وجود دارند که احتمال بروز این اختلال را افزایش میدهند. از جمله این ریسک فاکتور ها میتوان به موارد زیر اشاره کرد:
- مسائل ژنتیکی
- سیگار کشیدن در دوره ی بارداری
- دیابت در طول بارداری
- مصرف الکل و مواد مخدر در طول بارداری
- مصرف داروهای خاصی در هنگام بارداری و
- مراقبت های سلامتی ضعیف والدین در هنگام بارداری
تیم درمان شکاف لب، کام یا لب و کام
کودکانی که با شکاف لب و کام به دنیا میآیند نیازمند یک تیم تخصصی درمان شکاف هستند. اعضایی که این تیم را تشکیل میدهند شامل:
- شنوایی شناس
- دندانپزشک
- متخصص علوم تغذیه
- پزشک گوش و حلق و بینی
- پرستار
- ارتودنتیست
- جراح پلاستیک
- گفتاردرمانگر و
- مددکار اجتماعی
تست شنیداری و گفتاری کودک دارای شکاف لب و کام
تست شنیداری و گفتاری کودک دارای شکاف لب و کام معمولا توسط تیمی از پزشکان و متخصصان مختلف صورت میگیرد. در این جا و برای این منظور پزشکان و متخصصان همگام با خانواده تلاش میکنند تا بتوانند به موارد زیر پی ببرند:
- نوع شکاف چیست؟
- آیا به دنبال شکاف، کودک مشکلات شنیداری، گفتاری و یا تغذیه ای دارد؟
- چه خدماتی میتوانند به کودک دارای شکاف کمک کنند؟
تست گفتار معمولا در همان سال های ابتدایی روی میدهد. گفتاردرمانگر میتواند با گرفتن تست های مربوط به اختلالات صدای گفتار و نوع تلفظ کودک، بداند که کودک دارای شکاف است.
تست های شنیداری توسط شنوایی شناس انجام میشوند. مواردی که در اینجا بسیار قابل ملاحضه میباشند عفونت های پی در پی گوش میانی و افزایش مایع داخل گوش است. بیشتر کودکان دارای شکاف لب و کم این دو مورد را تجربه میکند.
درمان شکاف لب و کام
اگرچه جراحان، دندانپزشکان و متخصصان اورتودنسی در تیم درمان شکاف لب و کام نقش پر رنگی دارند؛ مشکلات گفتار، شنوایی و تغذیه نیز باید توسط تیم درمان شکاف ساپورت شوند:
اکثر بچه هایی که با شکاف لب و کام به دنیا می آیند، مشکلات تغذیه ای نیز دارند. البته باید در نظر داشت بچه هایی که صرفا شکاف لب دارند کمتر مشکلات تغذیه ای خواهند داشت. نوزادان دارای شکاف لب و کام ممکن است مشکلاتی در خوردن شیر مادر، تغذیه با بطری و بلع داشته باشند. در اینجا این گفتاردرمانگر است که با ارائه نکات مختلف، شیشه شیرها و نیپل های مختلفی را به خانواده پیشنهاد بدهد و همچنین با به کار بردن رویکردهای درمانی خاص باعث بهبود مشکلات بلع و تغذیه کودک شود.
گفتاردرمانگر همچنین میتواند در زمینه اختلالات صدای گفتاری یا اختلالات تلفظی ای که کودک دارای شکاف لب و کام دارد به وی کمک کند. اگرچه ممکن است که کودک دارای شکاف مشکل گفتاری ویژه ای نداشته باشد، اما گفتاردرمانگر به صورت کلی میتواند به کودک یاد دهد که چگونه با وضوح بالاتری حرف بزند.
منابع:
- Cleft Palate and Craniofacial Conditions A Comprehensive Guide to Clinical Management
- Asha.org
- American Cleft Palate–Craniofacial Association (ACPA). (n.d.). ACPA Family Services: Resources for your cleft journey. Retrieved from http://www .cleftline.org/parents-individuals/.
- Fluharty, N. B. (2000). Fluharty-2: Preschool Speech and Language Test (2nd ed.). Austin, TX: Pro-Ed.